Yazı
Bir çocuk birden uykudan uyanıp ağlıyorsa, odada yalnız kalmak istemiyorsa veya “biri var” diyorsa aile genelde ikiye ayrılır. Biri “abartma” der, öteki her şeyi karanlık manalara bağlar. Çocuk bu iki tepkinin ortasında daha da sıkışır. Önce yapılacak şey basittir: çocuğu ciddiye almak, ama korkuyu büyütmemek.
Önce güvenlik, sonra yorum
Çocuk korktuğunda ilk ihtiyaç güvendir. Işık, kucak, sakin ses, “yanındayım” cümlesi… Bunlar olmadan yapılan uzun açıklamalar işe yaramaz. Çocuk bedenen sakinleşmeden manevi veya mantıksal konuşma tutmaz. Bu yüzden ilk beş dakika “anlat” baskısıyla değil, yatıştırma ile geçer.
Korkunun nedeni bazen okul stresi, kardeş kıskançlığı, ekranda görülen bir sahne, bazen de evdeki gergin atmosferdir. Manevi boyut da yok sayılamaz; fakat sıra vardır. Önce çocuk güvende hissedecek, sonra tablo okunacaktır.
Evdeki iklim çocuğa geçer
Yetişkinler fısıltıyla tartışsa bile çocuk gerilimi alır. Sürekli kaygılı anne-baba, aşırı korumacı uyarılar, geç saatlere kadar açık ekranlar… Bunlar çocuğun sinir sistemini yorar. “Biz bir şey demedik” demek yetmez. Demeden de geçen hava vardır.
- Yatmadan önce telaşlı konuşmaları bitirin
- Korku videoları / ağır içerikleri eleyin
- Uyku saatini mümkün olduğunca sabit tutun
- Çocuğun yanında büyülü korku dilini çoğaltmayın
Korku dilini büyütmeyin
Ailelere sık söylediğim bir şey var: çocuğun yanında korku dilini çoğaltmayın. “Cin”, “büyü”, “çok kötü bir şey” gibi kelimeler çocuğun zihninde film gibi oynar. Bunun yerine “Sen güvendesin, yanındayız, Allah korur” dili hem manevi hem sakinleştiricidir. Dua ettirin; ama duayı korku ritüeline çevirmeyin.
Mesela her gece uzun ve korkulu bir okuma listesi, “bunları yapmazsak başımıza bir şey gelir” havası taşıyorsa çocuk ibadetle değil tehditle büyür. Kısa, sakin, sevgi dolu bir dua daha iyidir. Çocuk dua ederken omzunun indiğini hissetmeli, titrediğini değil.
Ne zaman destek gerekir?
Durum uzun sürüyorsa, okul başarısını veya yeme-uyku düzenini bozuyorsa, çocuk gündüz de panik yaşıyorsa destek almak ayıp değildir. Manevi danışmanlıkta çocuk meseleleri aileyle birlikte, mahremiyete dikkat edilerek ele alınır. Amaç çocuğu etiketlemek değil; evdeki iklimi yumuşatıp çocuğa nefes alanı açmaktır.
Bazen ihtiyaç duyulan şey sadece annenin-babanın kendi korkusunu yatıştırmaktır. Yetişkin panikledikçe çocuk daha çok panikler. Bu yüzden süreçte aileye de sakinlik öğretilir. Çocuk iyileşirken ev de yumuşar.
Pratik bir gece planı
Akşam yemeğinden sonra temposu düşüren bir saat olsun. Banyo, sakin oyun, kısa sohbet, dua, ışık. Çocuk korkarsa odada biraz oturun; ama her korkuda tamamen kendi yatağınıza çekilmesini engelleyecek kaotik bir düzene de girmeyin. Tutarlılık güven verir. Bir gece aşırı müsamaha, ertesi gece sert red… Bu salınım korkuyu büyütür.
Çocuk korkusu ciddiye alınmalı, abartılmamalıdır. Bu cümle basit görünür; uygulaması sabır ister. Sabır gösteren ailelerde çocuk çoğu zaman sandığından hızlı toparlanır. Çünkü çocuk, yanındaki yetişkinin dengeli duruşundan güç alır.
